• Daniel Panek

Uproszczenia w upadłości konsumenckiej

24 marca 2020 roku weszła w życie większość przepisów nowelizacji z 30 sierpnia 2019 r. prawa upadłościowego. Co to oznacza dla konsumentów? Jakie zmiany zostały wprowadzone w praktyce? W tym oraz dalszych wpisach postaramy się Państwu w praktyczny sposób przybliżyć te kwestie.



Mało, kiedy zmiany w prawie zbiegają się z tak istotnymi wydarzeniami, które mają wpływ na życie całego społeczeństwa. Nie ulega wątpliwościom, iż epidemia koronawirusa wstrząśnie polską gospodarką, a bardziej liberalne podejście do niewypłacalnych dłużników może okazać się cenne przynajmniej dla części poszkodowanych.


Upadłość konsumencka to postępowanie sądowe przewidziane dla osób fizycznych, które nie prowadzą działalności gospodarczej i stały się niewypłacalne. Zadaniem tej instytucji jest oddłużenie niewypłacalnej osoby, przy czym bez znaczenia jest, jak duże jest to zobowiązanie czy przez jak długi czas dłużnik zwlekał z jego uregulowaniem. W efekcie ogłoszenia upadłości długi niewypłacalnego konsumenta są umarzane w całości lub części.


Osoba fizyczna prowadząca działalność uzyska uprawnienia konsument


Jedną z najważniejszych zmian jest zmiana podejścia ustawodawcy do osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą. Do tej pory upadłość konsumencką w Polsce mogły ogłosić tylko osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej. Wraz z wejściem w życie nowych przepisów sytuacja jednak się zmieni. Osoby zadłużone prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą będą traktowane podobnie jak konsumenci, co w bardzo dużym stopniu zmienia ich sytuację w szczególności w zakresie uzyskania środków zaspokajających potrzeby mieszkaniowe. Zgodnie z nowelizacją ustawy po sprzedaży domu lub mieszkania również przedsiębiorcy wydzielona zostanie odpowiednia kwota, za którą dłużnik przez dwa lata będzie mógł wynajmować mieszkanie.


Pierwsza upadłość, potem badanie winy


Kolejna kluczowa zmiana dotyczy usunięcia negatywnych przesłanek do ogłoszenia upadłości – zarówno tych względnych, jak i bezwzględnych. Przesłanka zawinienia dotyczy osób które „doprowadziły do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększyły jej stopień umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa”. Do tej pory sądy oddalały wnioski dłużników, którzy mieli coś na sumieniu w tym względzie. Niemniej jednak należy pamiętać, iż sądy w zróżnicowany sposób podchodzą chociażby do możliwości powołania się na względy słuszności czy humanitarne.


Teraz wina konsumenta nie będzie stanowić przeszkody. Nie będzie ona nawet badana na pierwszym etapie postępowania, a wpłynie tylko na warunki oddłużenia już po ogłoszeniu bankructwa.


Po nowelizacji przepisów sąd na etapie badania wniosku o ogłoszenie upadłości nie będzie między innymi sprawdzał czy dłużnik prowadzący działalność gospodarczą w odpowiednim terminie wniósł wniosek o upadłość po powstaniu stanu niewypłacalności. Obecnie jest to najczęstsza przyczyna oddalania wniosków o ogłoszenie upadłości konsumenckiej byłych przedsiębiorców. Sąd nie będzie również weryfikował zawinienia dłużnika w powstaniu lub pogłębieniu stanu niewypłacalności. Kwestie te będą weryfikowane dopiero na etapie ustalania planu spłaty wierzycieli, gdyż ustalenie planu spłaty wierzycieli równoznaczne jest z oddłużeniem.


Po nowelizacji mamy dostępne trzy tryby postępowania upadłościowego:

  • zwykły (czyli przewidziany dla przedsiębiorców),

  • uproszczony

  • układ w upadłości (pre-pack)


W trybie uproszczonym przewidziany jest szereg usprawnień mających na celu maksymalne skrócenie postępowań upadłościowych konsumentów.


Proces, jak do tej pory, składać się będzie z kilku etapów:

  • Postępowanie w sprawie ogłoszenia upadłości. Po złożeniu wniosku sąd sprawdza, czy konsument spełnia konieczne warunki i ogłasza upadłość.

  • Postępowanie upadłościowe, gdzie m.in. ustala się, jaki majątek posiada dłużnik i jakie zobowiązania go obciążają.

  • Wyznaczenie planu spłaty lub umorzenie zobowiązań bez ustalenia takiego planu.


Znowelizowane prawo upadłościowe wprowadza kilka istotnych zmian w zakresie postepowania upadłościowego i ustalenia planu spłaty.


Jeżeli sytuacja osobista dłużnika w sposób oczywisty wskazuje, że jest on trwale niezdolny do dokonywania jakichkolwiek spłat, to możliwe będzie umorzenie zobowiązań bez ustalania planu spłaty. Taki tryb nie jest nowością i nadal ma być zarezerwowany dla wyjątkowych przypadków.


Zupełnie nowa ścieżka to natomiast warunkowe umorzenie zobowiązań. Jeżeli sytuacja osobista upadłego dłużnika nie pozwala na dokonywanie jakichkolwiek spłat na etapie ogłoszenia upadłości, ale niezdolność nie ma charakteru trwałego, to możliwe będzie rozwiązanie pośrednie. Przez 5 lat od uprawomocnienia się postanowienia upadły będzie do składania sprawozdań dotyczących swojej sytuacji oraz wnioskować o plan spłaty. Jednocześnie będzie korzystał z ochrony przed wierzycielami w zakresie długów powstałych przed ogłoszeniem upadłości.


O tym, który z wyżej wskazanych trybów zostanie zastosowany, decydować będą okoliczności powstania stanu niewypłacalności oraz aktualna sytuacja dłużnika odnosząca się do jego możliwości zarobkowych oraz kosztów niezbędnego utrzymania.


Nie ulega wątpliwości, iż o samo ogłoszenie upadłości konsumenckiej będzie łatwiej, ale cała finalna procedura zacznie się po uzyskaniu statusu bankruta. W naszej ocenie w nowej rzeczywistości prawnej kluczowego znaczenia nabiera przygotowanie do procesu upadłości oraz organizacja i postępowanie po uzyskaniu postanowienia sądu o ogłoszeniu upadłości.



  • Facebook Social Ikona

©2019 by Wypłacalni. Proudly created with Wix.com